سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
62
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
حال در اينكه مورد ضمان چيست بايد بگوئيم سه احتمال وجود دارد الف : آنكه مطلقا قصاص باشد يعنى در هرسه حالت اولياء صاحب منزل بتوانند داعى را قصاص نمايند و دليل اين احتمال ظاهر روايت مىباشد چه آنكه از ظاهر دو خبر سابق الذّكر اين معنا استفاده مىشود زيرا در اين دو حديث آمده كسى كه ديگرى را در شب از منزلش ببيرون بخواند تا مادامى كه صاحب منزل بخانهاش برگردد ضمان به عهده داعى است . ظاهر اين ضمان ، ضمان نفس است به اين معنا اگر به خانهاش برنگشت مطلقا نفس داعى در مقابل او قرار گرفته و اولياء صاحب منزل به جاى او داعى را مىتوانند استيفاء كنند . ب : آنكه داعى مطلقا ضامن ديه باشد و دليل اين احتمال همان است كه قبلا گذشت يعنى مىگوئيم : در سبب قصاص شك داريم پس مسبّب نيز بواسطه شك در سبب منتفى مىگردد . ج : آنكه بگوئيم بايد تفصيل داد يعنى اگر صاحب منزل را مقتولا بيابند داعى را قصاص و در غير اين صورت ديه از وى مىستانند و يا طبق برخى از تفاصيل ذمّهاش بطور كلّى از قصاص و ديه برى مىباشد . تنبيه لازم بتذكّر است در حكمى كه گفته شد هيچ فرقى نيست بين اينكه داعى مذكّر بوده يا مؤنث باشد ، صغير بوده يا كبير باشد ، حرّ بوه و يا عبد باشد چه آنكه عموم يا اطلاق دو خبر مذكور شامل تمام اين صور مىشود د چنانچه تفاوتى نيست بين اينكه سبب خواندن صاحب منزل